چکیده ای از مقاله "شهرسازی، شهرسازان و شهروندان"  نوشته دکتر منوچهر مزینی

مجله شهرداریها- سال اول، شماره 6

 

مقاله با واژه شناسی شهرسازی شروع شده و در ادامه از کالبدی بودن شهرسازی تا هفتاد سال پیش و قوت گرفتن تدریجی جنبه های غیر کالبدی آن سخن می گوید.

سابقه شهرسازی به آغاز تمدن بشری می رسد، اما به معنای امروز آن عمری کوتاه دارد که به قرن بیستم باز می گردد. در ادامه اندیشه های گدس در زمینه شهر اشاره بر این دارد که شهر تنها مظاهر کالبدی آن نیست و با تاثیر و تاثر از عوامل مختلف شکل می گیرد. او در کتاب " تطور شهرها" از مظاهر طبیعی و روابط اجتماعی شهرها سخن می گوید. شهرسازی از دهه 1960 تطوری تازه یافت که در این راستا ابعاد سیاسی و اجتماعی و اقتصادی شهر و محیط زیست پایدار و توسعه پایدار مورد توجه قرار گرفت. در این نوع از شهرسازی بایستی مشارکت مردم به کار آید و مردم و شهرسازان بازیگران اصلی اند. با توجه به این رویه وظیفه شهرساز دشوارتر می شود و باید مسائل زیر را در نظر بگیرد: درک پیچیدگی روابط- برآورد انتظارات مردم- انطباق با پویایی زندگی- تقابل با واقعیات انجام شده- پیش بینی آینده- توجه توام به جنبه های علمی و عملکردی و هنری شهرسازی.

می توان گفت نخستین گام اساسی در راه مقابله با مشکلات، آگاهی، تحلیل و ارزیابی آنهاست. شورای شهر به عنوان نهاد مشارکت طلبی با انتخاب آگاهانه اعضاء آن توسط مردم می تواند به بهبود اوضاع در جهت ایفای نقش مردم در اداره شهر کمک کند. چرا که نیازها و خواستهای شهروندان نقش اصلی را در تدوین برنامه های شهرسازانه دارد. راه مستقیمتر ارتباط مردم با شهرساز، تشکیل شوراهای محلی است که فواید این شوراها به دست آوردن نظرات شهروندان و آشنایی اشخاص علاقمند و اصلح در امور شهری است و نیز می تواند عقاید ناهمگون شهروندان را یکپارچه کند. مشارکت شهروندان در اجرای برنامه های شهری نیز قابل اهمیت است. کارگزاران امور کشوری یا بخش عمومی است و یا بخش خصوصی که بخش خصوصی در راستای رسیدن به سود خود در عین حال باری از دوش دولت بر میدارد. اما آنچه که معرف مشارکت شهروندان به عنوان گروههای ذینفع در گروهبندی کارگزاران امور محلی و کشوری است، بخش مردمی است که اکثریت شهروندان و خاصه طبقات تهیدست را شامل می شود. نمونه های مشارکت این بخش در برخی کشورهای خاور دور، امریکای لاتین و شمال افریقا با کمکها و راهنمائی های سازمان ملل و دولتها و مشارکت شهروندان در زمینه تاسیسات شهری، مقابله با سوانح طبیعی و خانه سازی تحقق یافته است.